Voor mensen die na de jaren '90 van de afgelopen eeuw zijn geboren is het moeilijk voor te stellen wat voor impact AIDS heeft gehad voor direct betrokkenen en de buitenwereld, vanaf het moment dat AIDS in 1981 werd herkend en werd gekoppeld aan de oorzaak: een HIV infectie. Voor hen die deze periode wel bewust hebben meegemaakt blijven er altijd bepaalde dingen in het geheugen zitten zoals die aangrijpende World Press Photo uit 1981 van een AIDS slachtoffer met zijn familie, al die quilts die werden gemaakt ter nagedachtenis aan overledenen en de naam van het eerste medicijn tegen AIDS (Retrovir).

Het toneelstuk The Normal Heart van Larry Kramer speelt zich af in de eerste helft van de jaren '80 in New York en laat die periode zien vanuit de ogen van schrijver/activist Ned Weeks (gespeeld door Frederik Brom), mede-oprichter van een prominente HIV belangengroep. Bij dat werk wordt Ned geconfronteerd met zowel professionele problemen, zoals de financiering van zijn organisatie en de verschillende opvattingen binnen de organisatie over de manier van aanpak, als persoonlijke problemen: broer Ben (Thijs Römer) heeft moeite met het accepteren van het feit dat Ned homoseksueel is en de partner van Ned, journalist Felix Turner (Freek Bartels), blijkt ook besmet met het HIV virus. Zowel op professioneel als op persoonlijk vlak stort Ned's wereld uiteindelijk in.

Vorige zomer was The Normal Heart al in Nederland te zien en het grote succes leidt dit jaar tot een herneming in DeLaMar en een kleine tour. En terecht, want het stuk is, ondanks de setting in de jaren '80 van de vorige eeuw, nog steeds een actueel stuk en geeft een boeiend inkijkje in de situatie waarin de eerste vechters tegen HIV/AIDS zich ruim 30 jaar geleden bevonden.

Meer dan een paar stoelen en zwart-wit foto's op de achtergrond zijn er niet nodig om het beeld te schetsen. De woorden en het spel van de acteurs zijn voldoende om door te dringen en en het verhaal te vertellen. De eerste akte verloopt nogal traag, maar het verhaal is helder en werkt tergend langzaam toe naar de dramatische ontwikkelingen in de tweede akte. De traagheid moet echter ook gezien worden als onduidelijkheid en onzekerheid: een gevecht tegen iets dat ongrijpbaar is, zelfs geen naam heeft en geen bron. Die onzekerheid en groeiende paniek, en de manier waarop elk mens daar weer anders mee omgaat wordt prachtig gespeeld door de cast van The Normal Heart. Frederik Brom overschreeuwt zichzelf fantastisch om de wereld om zich heen duidelijk te maken dat er iets aan de hand is en dat daar iets, wat dan ook, tegen moet worden gedaan. Kevin Hassing, die de rol van Bruce Niles speelt, de voorzitter van de belangenorganisatie die zelf niet uit de kast durft te komen en voor een meer subtiele benadering kiest om het onderwerp op de kaart te zetten, zie en voel je worstelen met zijn verantwoordelijkheden en met zichzelf. En bij Henriëtte Tol, als Dr. Emma Brookner, die veel patiënten behandelt en eigenlijk niets voor ze kan doen, druipt de wanhoop er van af, uiteindelijk leidend tot een prachtige monoloog in de tweede akte, op het moment dat haar subsidie aanvraag voor verder onderzoek wordt afgewezen. Een andere monoloog die in de tweede akte kippenvel veroorzaakt wordt vertolkt door Jelle de Jong, en weet zo de zaal muisstil te krijgen. Ook Daniel Cornelissen moet in dit rijtje genoemd worden. Zijn alter ego Tommy zorgt voor de komische noot en haalt op sommige momenten even de druk van de ketel; in de tweede akte verschuift dat langzaam naar een ontroerende tragi-komische noot. Prachtig ook om te zien hoe Daniel zijn personage uit laat groeien van een jong en zorgeloos knulletje tot een sterke hulpverlener die het leed van velen op zijn schouders draagt.

Ook nu zijn HIV en AIDS nog steeds begrippen die associaties opwekken met ellende, ziekte, dood en ontwrichting van samenlevingen. Maar het komt mede door mensen als Ned, Bruce, Emma, Tommy en al die anderen dat er op het gebied van o.a. voorlichting over HIV/AIDS, medicijnen en stigmatisatie van de HLBT-gemeenschap zo veel stappen zijn gezet en er zo veel bekend is geworden over deze ziekte. En er zijn in het hedendaagse leven gelukkig nog steeds mensen als Ned, Bruce, Emma en Tommy die op hun eigen manier en eigen terrein, en niet alleen HIV/AIDS, vechten tegen dingen die groter zijn dan henzelf. Ogenschijnlijk tegen de bierkaai, maar op de lange termijn wel degelijk met succes.

Het indrukwekkende The Normal Heart is tot en met 10 augustus nog te zien in het DeLaMar Theater in Amsterdam. Van 16 september tot en met 19 oktober volgt een korte tour langs 25 theaters in het hele land. Marisa van Eyle, Cas Jansen en Yannick van de Velde zullen dan de rollen overnemen van Henriëtte Tol, Thijs Römer en Daniel Cornelissen.